Lo 28 de seteme passat, lo president de la republica d'Equador Rafael Correa que sometó un projècte de constitucion nava en un referendum nacionau qui a guanhat sens nat problèma. M'agradaré destacar un punt particulièr de la constitucion nava: lo quichua (varietat septentrionau deu quechua, la lenga franca de l'imperi inca) e lo shuar (lengua deus Shuars qui son de l'Amazonia) que i son inscriuts coma idiomas co-oficiaus juntament dab l'espanhòu. Tà hestejar aquò, que'vs prepausi d'espiar uas quantas videos...
Lo quechua (totas las varietats reunidas) qu'ei parlat per de cap a 10 milions de personas. N'i a 2 milions qui parlan quichua (kichwa) en Equador, sia haut o baish 1/7 de la populacion equatoriana totau. Coma dilhèu e poderatz arremarcar, lo quichua s'a incorportat mantuns mots espanhòus, coma hembrita(y) etc, compadre etc...
A Otavalo, au pè deu volcan Imbabura , la tele que difusa un programet en quichua un cop per setmana (lo dissabte), un pauc com l'emission en occitan e catalan "viure al país" de FR3 en çò nòste. Òc , que m'esmau aqueth video, pr'amor a Ibarra e a Otavalo que i èi deishat un tròç de la mea amna...
Ñanda Mañachi qu'ei un grop de musicians equatorians fòrça conegut pertot.
Ua paisana deu Chimborazo que'ns canta ua ritornèla en quichua barrejat d'espanhòu. La cançon, tradicionau, que's titola Jobaleñiita .
Los shuars que viven en Amazonia, compdan dab 80 000 personas, haut o baish. Coma nosaus, que son deu sègle 21. Mès tà i arribar, que devón resistir contra las armadas de l'Inca puish contra las deu rei d'Espanha, e uei, contra las multinacionaus deu petròli. Qu'an recebut lo supòrt deu president Correa qui a proibit l'explotacion deu petròli en territòri shuar de l'Estat equatorian.
Ua emission de la tele equatoriana:
Kunki, ua cançon shuar, tirada d'un CD venut tà deféner lor seuva amazionana contra las multinacionaus deu petròli.
Uei, lo noste minitèl qu'a desapareishut. Mes exactament, la dauna qu'a decidit de se'n desbarrassar. Que'm cau plan díser que n'a pas jamés tròp servit, enqüèra mens aquests darrèrs vingt ans. Qu'èra un prèst de France-Telecom, que hè dilhèu 25 ans o mes que l'avem, serí pas mei capable de díser despuish quan. Quan la dauna, plan disciplinada, e'u tornè tà l'agencia, la dròlla, bocabadada, que la guaitè ad era dab susprèsa coma si hosse ua extra-terrèstra.
Totun que marchava enqüèra, lo minitèl !!! L'èi verificat. Nat problèma. Aumens a pas acabat a la pobèla casèra. Es dejà quauqu'arren.
N'avèvi pas enqüèra vist aqueth film sortit en França en 2006. L'èi trobat excellent. Qu'ei un film espanhòu, realizat per lo mexican Guillermo del Toro, dab Sergi López, Maribel Verdú, Ivana Baquero, Doug Jones, Ariadna Gil, Alex Angulo e ua còlha d'autes. Que son tots excellents! Un film fantastic de'us qui m'agrada véser. Que'u cau anar véser, se ne'u coneishetz pas!!!
Aquiu qu'avetz lo "trailer":
e un extrèit tà'vs hicar en apetís:
Aqueth film que s'a ganhat un arramat de prèmis, d'Oscars etc. Que s'ac amerita!!! M'a agradat hèra e que'u v'arrecomandi.
Un pauc de tranquillitat, tà acabar l'estiu! A còps, n'avem plan besonh! Tè, se hossi diputat, que proposarí ua lei tà obligar los propietaris de cans a equipar los sons companhs de quate patas de culòta-panèths en zòna urbana tà evitar que caguen suu trepader! Aquò ei ua idèa de las bonas, vertat? A lèu!!!
